حرکت در سطح

  • من را فرانسوی ببوس

    روايتی است از زير گلو تا پشت گردن که آيه هايش به خط نستعليق آمده اند. رنگ پريده از خواب های غمگين. شصت و يک سوره از تورات تنی. بخش شعرها به عنوان "من را فرانسوی ببوس" عاشقانه هايى ست همراه با واکنش های سياسی و اجتماعی. شعرها سايه هايی هستند، افتاده روی قبرها با تابوت های آماده، رو به درخت های خشک شده ، رو به آدم های خشک شده ، رو به آهن های به کار رفته در تن. بغلشان رفت به آغوش، بغلشان کنيد. بغلشان کنيد.

    • این برنامه شعر خوانی هوشنگ چالنگی POEM

      و گزارش این علف بی رنگ به همراه تو این گونه ست اگر این شب ست اگر این نسیم به همراه تو نواده ی خوابالود هم سیاهی ی تنها خود تویی بهین شب تنها که خود می سازی و آبها که در پای تو می خسبند رنگ می گیرد. .

    • گفتگوی رادیویی با رضا قاسمی

      رضا قاسمی، نویسنده‌ی شناخته شده و خالق آثاری چون "همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها"، این روزها دارد آخرین قصه خود را در فیس‌بوک منتشر می‌کند. او با ما از دغدغه‌های نویسنده‌ای می‌گوید که در زمانه فیس‌بوک می‌زید و می‌نویسد.

    • عدوی تو نیستم من، انکار توام

      ناما جعفری، شاعر بیست و هفت سالۀ ایرانی، در مجموعه‌ای با عنوان «تجمع در سلول انفرادی» کوشیده است تجربۀ پرورده و بالیده شدن اندیشه و عاطفۀ شاعران ایرانی را در برخورد به فرایافت پیکار مدنی نمایش دهد.

    • من یک ادوارد دست قیچی هستم ای تیم برتون لعنتی

      آدم به دوستی این موجودات عجیب، اما معصوم و صادق بیشتر می‌تواند اعتماد کند تا کسانی که پشت علاقه‌شان یک دنیا خودخواهی، منفعت‌طلبی و ریاکاری نهفته است. من ترجیح می‌دهم در آن قلعه گوتیک با ادوارد دست قیچی زندگی کنم، از رولت‌های گوشت سویینی تاد بخورم

    • چشمان کاملاً باز استنلی کوبریک

      هفت سال بعد، «کوبریک» فیلم تحسین‌برانگیز «غلاف تمام فلزی» را درباره جنگ ویتنام به‌تصویر کشید. آخرین فیلم این نابغه سینما در سال ۱۹۹۹ و با فاصله ۱۲ سال بعد از فیلم قبلی ساخته شد؛ «چشمان کاملا بسته» با بازی «تام کروز» و «نیکول کیدمن» که از جشنواره ونیز موفق به کسب جایزه شد.

۱۳۹۰ مرداد ۱, شنبه

سینما مرده است یا سینمای ژان لوک گدار؟

سینما مرده است یا سینمای ژان لوک گدار؟


ژان لوک گدار متولد ۳ دسامبر ۱۹۳۰ است
پیرمرد هشتاد ساله که در چند سال اخیر با گفت و گوهای اندک اما بسیار جنجالی اش خبرساز شده، ظاهراً حوصله اش از همه چیز سر رفته و حالا می گوید" سینما مرده است"!
ژان لوگ گدار، یکی از بنیانگذاران موج نوی سینمای فرانسه و از کاشفان سینمای آمریکا، حالا علیه سینما قد علم کرده و با اعلام مرگ سینما و دهن کجی به قواعد آن، خود را "مولف" نمی داند.

سینمای مولف، موج نو و گدار

در صحبت از تئوری های سینما، نظریه مولف هنوز قرص و محکم به نظر می رسد و هنوز کارگردان یک فیلم، "خالق" یا "مولف" آن قلمداد می شود و گدار به عنوان یکی از نویسندگان مجله "کایه دو سینما" در دهه پنجاه و یکی از بنیانگذاران موج نو، یکی از چهره های شاخص در این نظریه است.
شاید امروز صحبت از این که کارگردان یک فیلم خالق آن است، عجیب به نظر نمی رسد، اما پیش از دهه پنجاه، یعنی در دوره پیش از مجله کایه دو سینما و نظریه مولف، غالباً نویسنده فیلمنامه به عنوان خالق اصلی قلمداد می شد.

ژان لوک گدار

"ما زمانی فکر می کردیم مولف هستیم، ولی نبودیم. ما واقعاً هیچ ایده ای نداشتیم. سینما مرده است. حالا با تلفن های همراه و چیزهایی از این دست، هر کسی یک مولف است"
اما در دهه پنجاه عده ای از نویسندگان جوان پرشور شامل گدار، تروفو، شابرول، رومر و ... که جملگی به شدت عاشق سینما بودند و در سینماتک معروف پاریس وقت خود را به تماشای فیلم و بحث درباره آن می گذراندند، حرکت و جریانی را به راه انداختند که بر اساس آن کارگردان به عنوان خالق تصویر و میزانسن، جهان یک فیلم را خلق می کند و یک فیلمساز به عنوان "مولف" جهان و نگاه خود را در فیلم های مختلف بسط می دهد.
(بعدتر اندرو ساریس، منتقد آمریکایی، مانیفستی برای آن نوشت و منتقدان انگلیسی طراز اولی چون رابین وود، چارلز بار و ویکتور پرکینز به تحلیل دقیق تر فیلم ها بر این اساس پرداختند.)
با این نوع نگاه، ناگهان فیلمسازان آمریکایی که کمتر مورد توجه هنری قرار می گرفتند، به عنوان "مولف" های اصلی سینما پا به میان گذاشتند و سینماگرانی چون هیچکاک، فورد، هاوکس و نیکلاس ری به خدایان سینما بدل شدند.
گدار یکی از این نویسندگان جوان پرشور بود که با حرارت و با قلمی تند و بی پروا از سینمای آمریکا حمایت کرد و نوشت: "سینما یعنی نیکلاس ری."

گزیده فیلمشناسی گدار


از نفس افتاده (1959)
یک زن یک زن است (1961)
گذران زندگی (1962)
تحقیر(1963)
آلفاویل (1965)
پیرو خله (1965)
همه چیز رو به راهه (1972)
اسلوموشن (1976)
نام کارمن (1983)
موج نو (1990)
تاریخ سینما (1998)
فیلم سوسیالیسم (2010)
این گروه جوان بعدتر به فیلمسازی روی آوردند و موج جدیدی را در سینمای فرانسه به راه انداختند که "موج نو" نام گرفت. گدار یکی از ستون های اصلی این موج در تاریخ سینما قلمداد می شود که با فیلم "از نفس افتاده" - که ادای دین روشنفکرانه ای به سینمای آمریکاست- پا به میدان گذاشت.

"من مولف نیستم!"

اما حالا، ژان لوک گدار، به تازگی در گفت و گو با روزنامه گاردین گفته است: "من یک مولف نیستم. در هر حال، حالا نیستم.... ما یک زمانی فکر می کردیم مولف هستیم، ولی نبودیم. ما واقعاً هیچ ایده ای نداشتیم. سینما مرده است. غم انگیز است که کسی این ماجرا را کشف نمی کند. چه کار می شود کرد؟ به هر حال حالا با تلفن های همراه و چیزهایی از این دست، هر کسی یک مولف است."
حالا گدار خودش هم به سبک تلفن های همراه فیلم می سازد.
فیلم تازه او، "فیلم سوسیالیسم" که در جشنواره کن بدون حضور او به نمایش در آمد و به تازگی در بریتانیا اکران شده، شرح نوعی لجبازی گدار با فیلمسازی مرسوم است که در آن هیچ قصه و شخصیت های مشخص و قابل درکی وجود ندارد و تنها با پاره های مختلفی از قسمت های نامربوط به هم روبرو هستیم که حتی از جهت ارتباط صداها و تصاویر ایرادهای فنی دارند.
فیلم بر روی یک کشتی تفریحی بزرگ آغاز می شود و آدم های مختلفی را به نمایش می گذارد که رو به دوربین و یا با هم در حال حرف زدن درباره وقایع مهم و یا چیزهای کوچک بی اهمیت هستند. هیچ کدام از آنها را به درستی نمی شناسیم و تصاویر مملو از جامپ کات (قطع های پرشی) هستند که این پرش ها را در صدا هم می شنویم.
در این کشتی که در واقع نمادی از اروپاست، به مشکلات سیاسی و اقتصادی اروپا اشاره می شود، در حالی که بحث های مد روز روشنفکری شامل جنگ، فلسطین و اسرائیل، اعراب و یهودی ها و بحران اقتصادی در اروپا، غالب گفت و گوهای ناپیوسته و ناهماهنگ فیلم را تشکیل می دهند.
فیلم سوسیالیسم
تصاویر تا جای ممکن با زیبایی شناسی های مرسوم تناقض دارند و به ساده ترین شکل ممکن گرفته شده اند، بی آن که ظاهرا تلاشی برای زیبا شدن یا خلق یک میزانسن دیده شود. حرف ها غالباً شعاری به نظر می رسند تا آنجا که حتی در میان نویس با صراحت نوشته می شود: "اروپا به کجا می روی؟"
پس از آن فیلم در یک پمپ بنزین ادامه پیدا می کند که در آن دختری در کنار یک حیوان ایستاده و کتاب می خواند.
هواخواهان گدار از این صحنه طولانی به عنوان نمادی از بحران اقتصادی اروپا یاد می کنند. اما گدار درباره این دختر و این حیوان گفته است: "راستش این است که آنها در مزرعه کناری بودند، کنار پمپ بنزینی که در سوئیس در آن در حال فیلمبرداری بودیم. همین! رازی در کار نیست. من از هرچیزی که پیدا کنم استفاده می کنم."

تلاش برای تعبیر

حقیقت این است که تلاش برای تعبیر و تفسیر این تصاویر نامربوط بیهوده به نظر می رسد.
گدار که فیلم های دیدنی ای چون "از نفس افتاده"، "پیرو خله" و "یک زن، یک زن است" را در آخر دهه پنجاه و اوایل دهه شصت میلادی در ستایش کلاسیک های سینما با چاشنی نوجویی های چون جامپ کات در کارنامه دارد، خیلی زود از "سینما" خسته می شود و از دهه هفتاد تا به امروز با ساخت فیلم های کم خرج غریب سعی دارد راه های نویی را در سینما تجربه کند که این تجربه ها تا به امروز گویا ره به جایی نبرده اند.
پوستر فیلم "از نفس افتاده"
هر چند رد پای این تجربه ها را می توان در فیلم های دهه شصت او نظیر "ساخت آمریکا" سراغ کرد، اما شکل مستقیم و علنی تر آن از فیلم "همه چیز رو به راهه" در دهه هفتاد آغاز می شود که در آن بازیگران رو به دوربین درباره میزان دستمزد و قراردادشان برای بازی در این فیلم حرف می زنند.
این تجربه ها در سینمای گدار روز به روز انتزاعی تر شدند تا آنجا که با حذف کامل روایت، "فیلم سوسیالیسم" به پاره هایی از تصاویر ضبط شده که کنار هم قرار گرفته اند، بدل شده است.
گدار زمانی گفته بود: "یک داستان باید شروع، میانه و پایان داشته باشد، اما نه ضرورتاً به همین ترتیب."
حالا فیلم گدار به کل هیچ داستانی ندارد و مشخص نیست که چطور عشق و علاقه اش به بیان یک رابطه انسانی در "پیرو خله" (که شاید برگرفته از رابطه او با آنا کارینا، بازیگر برجسته فیلم هایش بود)، حالا جایش را به نگرانی های عمیق درباره بحران اقتصادی در یونان و شعار های ممتد علیه سرمایه داری داده است، به همراه چاشنی حسی گناه آلود درباره جنگ دوم جهانی که در سراسر فیلم رخ می نماید.
شاید تعبیر مرگ را درباره سینما، به جای کلیت آن باید به خود این فیلمساز محدود کرد: شاید سینمای گدار مرده است.
ارسال یک نظر

پادکست سه پنج

Google+ Followers

ضد سانسور

  • تمام کتاب های سلمان رشدی به فارسی

    آیات شیطانی. بچه های نیمه شب. شرم. هارون و دریای قصه ها.سلمان رشدی و حقیقت در ادبیات

  • عایشه بعد از پیغمبر

    .دانلود کتاب عایشه بعد از پیغمبر،کورت فریشلر ترجمۀ ذبیح الله منصوری

  • فیلم کشتار شصت و هفت

    در تابستان ۱۳۶۷ و تنها یک ماه پس از پایان جنگ هشت ساله با عراق آیت الله خمینی در نامه محرمانه ای فرمان قتل هزاران زندانی سیاسی را صادر کرد. این حادثه در تاریخ معاصر ایران به کشتار ۶۷ معروف شده است. این مستند نگاهی است به این جنایت هولناک.

  • در جستجوی زمان از دست رفته

    دانلود تمام جلد های در جستجوی زمان از دست رفته /مارسل پروست/ ترجمه مهدی سحابی

  • تاریخ طبری

    دانلود تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و الملوک تالیف محمدبن جریر طبری ترجمۀ ابوالقاسم پاینده

  • از سیدضیاء تا بختیار

    دانلود از سیدضیاء تا بختیار نویسنده:مسعود بهنود

  • میراث انقلابی چه گوارا

    دانلود میراث انقلابی چه گوارا /اولیویه بزانسن، میشل لووی ترجمۀ نیکو پورورزان

  • فیلم کشتار شصت و هفت

    در تابستان ۱۳۶۷ و تنها یک ماه پس از پایان جنگ هشت ساله با عراق آیت الله خمینی در نامه محرمانه ای فرمان قتل هزاران زندانی سیاسی را صادر کرد. این حادثه در تاریخ معاصر ایران به کشتار ۶۷ معروف شده است. این مستند نگاهی است به این جنایت هولناک.

سه پنج در شبکه های اجتماعی