حرکت در سطح

  • من را فرانسوی ببوس

    روايتی است از زير گلو تا پشت گردن که آيه هايش به خط نستعليق آمده اند. رنگ پريده از خواب های غمگين. شصت و يک سوره از تورات تنی. بخش شعرها به عنوان "من را فرانسوی ببوس" عاشقانه هايى ست همراه با واکنش های سياسی و اجتماعی. شعرها سايه هايی هستند، افتاده روی قبرها با تابوت های آماده، رو به درخت های خشک شده ، رو به آدم های خشک شده ، رو به آهن های به کار رفته در تن. بغلشان رفت به آغوش، بغلشان کنيد. بغلشان کنيد.

    • این برنامه شعر خوانی هوشنگ چالنگی POEM

      و گزارش این علف بی رنگ به همراه تو این گونه ست اگر این شب ست اگر این نسیم به همراه تو نواده ی خوابالود هم سیاهی ی تنها خود تویی بهین شب تنها که خود می سازی و آبها که در پای تو می خسبند رنگ می گیرد. .

    • گفتگوی رادیویی با رضا قاسمی

      رضا قاسمی، نویسنده‌ی شناخته شده و خالق آثاری چون "همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها"، این روزها دارد آخرین قصه خود را در فیس‌بوک منتشر می‌کند. او با ما از دغدغه‌های نویسنده‌ای می‌گوید که در زمانه فیس‌بوک می‌زید و می‌نویسد.

    • عدوی تو نیستم من، انکار توام

      ناما جعفری، شاعر بیست و هفت سالۀ ایرانی، در مجموعه‌ای با عنوان «تجمع در سلول انفرادی» کوشیده است تجربۀ پرورده و بالیده شدن اندیشه و عاطفۀ شاعران ایرانی را در برخورد به فرایافت پیکار مدنی نمایش دهد.

    • من یک ادوارد دست قیچی هستم ای تیم برتون لعنتی

      آدم به دوستی این موجودات عجیب، اما معصوم و صادق بیشتر می‌تواند اعتماد کند تا کسانی که پشت علاقه‌شان یک دنیا خودخواهی، منفعت‌طلبی و ریاکاری نهفته است. من ترجیح می‌دهم در آن قلعه گوتیک با ادوارد دست قیچی زندگی کنم، از رولت‌های گوشت سویینی تاد بخورم

    • چشمان کاملاً باز استنلی کوبریک

      هفت سال بعد، «کوبریک» فیلم تحسین‌برانگیز «غلاف تمام فلزی» را درباره جنگ ویتنام به‌تصویر کشید. آخرین فیلم این نابغه سینما در سال ۱۹۹۹ و با فاصله ۱۲ سال بعد از فیلم قبلی ساخته شد؛ «چشمان کاملا بسته» با بازی «تام کروز» و «نیکول کیدمن» که از جشنواره ونیز موفق به کسب جایزه شد.

۱۳۹۲ فروردین ۲۶, دوشنبه

معنای سیاسی ساده‌نویسی در شعر معاصر


مرتضی‌ پورحاجی:البته که مسئله ساده‌نویسی و سرچشمه‌های مولدش، از نظر من، نمی‌تواند مسئله‌ای محوری در میان مسائل امروز شعر فارسی باشد و نوشتن از آن نه به ضرورتی «شعری» که بیشتر به ضرورتی «اجتماعی- سیاسی» است انگار. پوبلیک به آن نیاز دارد تا کلامی شاعرانه نیز درش جاری باشد.؛ به در اختیارداشتن شکل ساده‌شده‌ای از همه چیز برای استعمال آن‌ها در لحظه‌های فراغت خود نیاز دارد. پوبلیک به ادبیات نیاز دارد تا شعر. اگرچه هیچ‌گاه حاضر نیست به این موضوع اعتراف کند و باز نیاز به کلام شاعرانه دارد در برابر امر شاعرانه و مهم‌تر مسئله‌ای شاعرانه. به همین اعتبار اجازه تشکیل هیچ حوزه مستقل را نمی‌دهد و همواره تلاش هم می‌کند تا تمامی حوزه‌های مستقل را در خود فرو بکاهد. و حالا یکی از این حوزه‌ها شعر است. باید شکل استعمال‌شونده‌ای از شعر در اختیار آن‌ها قرار داد تا مخاطب نازنینت باشند. و از یاد نبریم آنچه به این طریق ساخته می‌شود و در اختیار آن پوبلیک و به نام شعر البته قرار می‌گیرد، هیچ نسبت صریحی با شعر و مسائل تاریخی آن نمی‌تواند داشته باشد. آن‌ها فرا می‌خوانندت به اعتراف به آن‌که از ابتدا نیز مسائل مهمی در اختیار تو و حوزه مربوطه‌ات نبوده است. به آن‌که بگویی: «چگونه شد که من از مسائل آن‌ها باز مانده بودم» و شعر ساده نوشته شده شاعران ساده‌نویس پاسخی به چنین فراخوانی، به چنین تقاضایی داده و بدتر از همه آن‌که تلاش می‌کند چنین مسئله‌ای را جزو مسائل آکسیوماتیک شعر نیز بقبولاند. 
پیش‌فرض چنین مسئله‌ای چه می‌تواند باشد؟ آن‌که زبان ابزاری استعمالی است و اندیشه و فکر و امر شاعرانه یا هر چیز دیگری در لحظه پیشینی گفتار موجود است. و بری از آنچه گفته شده، می‌تواند برای نمایش خود زبانی دیگر اختیار کند و باز زبانی دیگر و... 
اما ما از امور شاعرانه «سخن» نمی‌گوییم و شعر پیش از هر چیز نه هنری که مسئله‌ای زبانی است. آن اعتقاد به استقلال امر شاعرانه از زبان- که نزد ساده‌نویسان نهفته- در روی دیگر خود نیاز به اعتقاد به سخن شاعرانه نیز دارد. یعنی بپذیریم سخنی هست که روا داشته شده تا شاعرانه باشد و ما نیز در مقام شاعر باید به آن سخن دست یابیم. به تازگی بود البته که ما آرام‌آرام از رهن سخن ِ شعری به در آمده بودیم از مکتب هندی به این سو. و نیز از این تصور فارغ شده بودیم که شاعر مجری زبانی امری است که می‌توان آن را فارغ از شکل کلماتی آن، فارغ از شکل حدوث یافته، در اختیار دیگران گذاشت. آن ترکیبی که اتفاق افتاده، آن سطری که حادث شده با همان ترکیب اجزا، آن سطر واحدی است که دیگر هیچ‌گاه تکرار نخواهد شد و امکان بازتولید آن در شمایل و موقعیتی دیگر وجود ندارد. و به شخصه گمان می‌کنم آن مفهوم نظم که نزد عبدالقاهر جرجانی تنیده شد به بافتاری ارجاع دارد که کلام و کلمه و سخن و امر شاعرانه و صورت نهایی زبانی آن‌ها را بدل به ترکیب واحدِ بازگشت‌ناپذیری می‌کند که از اعتقاد به عمل منفرد اجزا در شعر دوری می‌کند. شعر نه الزاما و تنها مسئول تجربه زیسته ماست و نه می‌تواند که چنین کند. ایراد در تقلیل و از دست رفتن فرم‌های ادبی است شاید که بار دیگر فرم‌ها را نیز باید به دوش فرم‌های محدود موجود انداخت. شاید اگر هنوز دوره مشروطه بود و ما مکاتیب داشتیم یا بحر طویل دیگر این مسئله ساده‌نویسی مستقیما وارد شعر فارسی نمی‌شد. و البته که مسئله ساده‌نویسی مسئله‌ای تازه نیست و موضوع به اعتباری از نثر ما بیرون آمده است. از اعتقاد به دو گونه زبان متعقد و منبسط از اواخر قرن چهارم. اما آنچه متحیرم می‌کند این است که چگونه می‌توان به آن حجم انبوه مسائل شعر در دهه 70، چنین واکنشی داد؟ به اعتباری چگونه آن کس که ادراک درستی از مسئله نداشت به انکار مسئله پرداخت. شاید‌ هزارمین واکنش محتمل که اهل شعر می‌توانست به آن مسائل دهد هم حتی ساده‌انگاری شعر نمی‌شد. البته که شاید در همان نیمه راه دهه70 وقتی موضوع «بحران مخاطب» توسط برخی طرح شد، باید می‌دانستیم که مسئله بدخوانی شده است و کار بالا گرفته. 
و چیز دیگری هم دخیل در موضوع باید باشد و آن تمنای بازگرداندن موقعیت شاعر به موقعیت چند دهه پیش خود یعنی موقعیتِ «شاعر ِشهره شهر»ی باشد. به بازگرداندن شاعری به پیشگی. تهی کردن خود از دانش تاریخی موضوع به بهای به دست آوردن مخاطبانی که فاقد چنین دانشی هستند، از دست دادن موضوع است نه حیات‌بخشی به آن حتی اگر اقتصادش بچرخد.
بیست و هفتم بهمن ماه 91
ارسال یک نظر

پادکست سه پنج

Google+ Followers

ضد سانسور

  • تمام کتاب های سلمان رشدی به فارسی

    آیات شیطانی. بچه های نیمه شب. شرم. هارون و دریای قصه ها.سلمان رشدی و حقیقت در ادبیات

  • عایشه بعد از پیغمبر

    .دانلود کتاب عایشه بعد از پیغمبر،کورت فریشلر ترجمۀ ذبیح الله منصوری

  • فیلم کشتار شصت و هفت

    در تابستان ۱۳۶۷ و تنها یک ماه پس از پایان جنگ هشت ساله با عراق آیت الله خمینی در نامه محرمانه ای فرمان قتل هزاران زندانی سیاسی را صادر کرد. این حادثه در تاریخ معاصر ایران به کشتار ۶۷ معروف شده است. این مستند نگاهی است به این جنایت هولناک.

  • در جستجوی زمان از دست رفته

    دانلود تمام جلد های در جستجوی زمان از دست رفته /مارسل پروست/ ترجمه مهدی سحابی

  • تاریخ طبری

    دانلود تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و الملوک تالیف محمدبن جریر طبری ترجمۀ ابوالقاسم پاینده

  • از سیدضیاء تا بختیار

    دانلود از سیدضیاء تا بختیار نویسنده:مسعود بهنود

  • میراث انقلابی چه گوارا

    دانلود میراث انقلابی چه گوارا /اولیویه بزانسن، میشل لووی ترجمۀ نیکو پورورزان

  • فیلم کشتار شصت و هفت

    در تابستان ۱۳۶۷ و تنها یک ماه پس از پایان جنگ هشت ساله با عراق آیت الله خمینی در نامه محرمانه ای فرمان قتل هزاران زندانی سیاسی را صادر کرد. این حادثه در تاریخ معاصر ایران به کشتار ۶۷ معروف شده است. این مستند نگاهی است به این جنایت هولناک.

سه پنج در شبکه های اجتماعی