حرکت در سطح

  • من را فرانسوی ببوس

    روايتی است از زير گلو تا پشت گردن که آيه هايش به خط نستعليق آمده اند. رنگ پريده از خواب های غمگين. شصت و يک سوره از تورات تنی. بخش شعرها به عنوان "من را فرانسوی ببوس" عاشقانه هايى ست همراه با واکنش های سياسی و اجتماعی. شعرها سايه هايی هستند، افتاده روی قبرها با تابوت های آماده، رو به درخت های خشک شده ، رو به آدم های خشک شده ، رو به آهن های به کار رفته در تن. بغلشان رفت به آغوش، بغلشان کنيد. بغلشان کنيد.

    • این برنامه شعر خوانی هوشنگ چالنگی POEM

      و گزارش این علف بی رنگ به همراه تو این گونه ست اگر این شب ست اگر این نسیم به همراه تو نواده ی خوابالود هم سیاهی ی تنها خود تویی بهین شب تنها که خود می سازی و آبها که در پای تو می خسبند رنگ می گیرد. .

    • گفتگوی رادیویی با رضا قاسمی

      غلطید به پهلوی راست. مدتی همینطور بی‌حرکت ماند؛ خیره به نور ملایمی که از پنجره رو به کوچه می‌آمد. دستش را از زیر لحاف بیرون آورد و چراغ را خاموش کرد. شانه‌هایش زیر لحاف تکان‌تکان می‌خورد

    • عدوی تو نیستم من، انکار توام

      ناما جعفری، شاعر ایرانی، در مجموعه‌ای با عنوان «تجمع در سلول انفرادی» کوشیده است تجربۀ پرورده و بالیده شدن اندیشه و عاطفۀ شاعران ایرانی را در برخورد به فرایافت پیکار مدنی نمایش دهد.

    • من یک ادوارد دست قیچی هستم ای تیم برتون لعنتی

      آدم به دوستی این موجودات عجیب، اما معصوم و صادق بیشتر می‌تواند اعتماد کند تا کسانی که پشت علاقه‌شان یک دنیا خودخواهی، منفعت‌طلبی و ریاکاری نهفته است. من ترجیح می‌دهم در آن قلعه گوتیک با ادوارد دست قیچی زندگی کنم، از رولت‌های گوشت سویینی تاد بخورم

    • چشمان کاملاً باز استنلی کوبریک

      هفت سال بعد، «کوبریک» فیلم تحسین‌برانگیز «غلاف تمام فلزی» را درباره جنگ ویتنام به‌تصویر کشید. آخرین فیلم این نابغه سینما در سال ۱۹۹۹ و با فاصله ۱۲ سال بعد از فیلم قبلی ساخته شد؛ «چشمان کاملا بسته» با بازی «تام کروز» و «نیکول کیدمن» که از جشنواره ونیز موفق به کسب جایزه شد.

‏نمایش پست‌ها با برچسب حسین سناپور. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب حسین سناپور. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۴ مرداد ۱۵, پنجشنبه

نامه‌نگاری دوباره سناپور برای چاپ «نیمه غایب»



رمان «نیمه غایب» حدود 10 سال و در دو دولت آقای خاتمی و احمدی‌نژاد، 15 بار چاپ شد، اما از سال 1388 این کتاب را لغو مجوز کردند. در آن زمان فهرست بلندی از ایراد به‌ دست ما دادند و تعداد زیادی ایراد گرفتند که خیلی نامعقول و غیرمنطقی بود.حسین سناپور بار دیگر برای از محاق خارج کردن رمان «نیمه غایب» به مسوولان وزارت ارشاد نامه نوشت.

۱۳۹۲ مهر ۲۵, پنجشنبه

‌کاری را که صدها نفر انجامش بدهند، که قهرمانانه نیست!


سناپور: همه‌ی ما آن‌قدر در این فضای سانسور نوشته‌ایم که شبیه زندانی‌‌ای شده‌ایم که سال‌ها در زندان بوده و حالا که آزادش می‌کنند، نمی‌تواند در فضای بیرون از زندان نفس بکشد و زندگی کند.

۱۳۹۱ تیر ۳۰, جمعه

حذف و سانسور چرا؟



*

در حوزه ی کتاب هر وقت برمی خورم به موارد عجیب و غریبی از سانسور، یا به حرف هایی از مسئولین این حوزه که توصیه های ارشادی غریبی به نویسنده ها می کنند، یا به حذف کتاب های قبلا منتشر شده و یا احیانا جایزه گرفته و حالا هم به حذف نشر چشمه و پیش تر و حتما پس از آن هم نشرهای دیگر، مدام فکر می کنم چرا؟ چرا این کارها را می کنند؟
گمانم خیلی ها برای این سوال جواب حاضر و آماده دارند و اصلا خود سوال را بی مورد می دانند. درحالی که وقتی جواب آدم های مختلف را کنار هم بگذاریم، می بینیم اتفاقا هر کس دلیلی می بیند در این کار، از ذاتی بودن کار حذف برای اندیشه های تمامیت خواه گرفته تا نان و آب داشتن این کار برای متولیانش، تا حسب وظیفه بودن این کار برای ایشان، یا اصلا تشخیص ندادن منافع کوتاه مدت از بلندمدت  وتیشه به ریشه ی خود زدن، و بعد از آن طرف هم خاموشی اهل کتاب و بی عرضه گی شان و غیره و غیره، هر کس دلیلی می آورد برای این رفتارها. و بله، احتمالا همه ی این ها با هم جواب این سوال است، با این تذکر که به هر حال در این بین بعضی از این دلایل دلیل بعضی دیگرند، و بعضی هم مهم تر از بعضی دیگر.
زمانی بود شاید در اوایل دوره ی وزارت میرسلیم، یا حتا پیش از آن، که انگار مهم این بود که کتاب های کسانی که دگراندیش شناخته می شدند درنیایند و یا دست کم به این راحتی ها درنیایند. کسانی همچون شاملو و گلشیری و غیره. اما این کار مدام بیش تر وسعت گرفت، به دلیل همان ذات گسترنده سانسور. پس مدام کتاب های بیش تر و بیش تری سانسور شد، تا آن جا که در اواخر دوره ی میرسلیم داد مذهبی ها و مسئولین حکومتی هم درآمد. در دوره ی آقای خاتمی این کار افت و خیرهایی پیدا کرد. دگراندیشی آن قدرها هم خطرناک تلقی نمی شد و نویسنده گان مشهور هم دیگر چنان خطرناک به نظر نمی آمدند و بسیاری از حذف های قبل از آن دیگر به شوخی می مانست. اما در دوره ی بعد از آن باز همان نگاه حاکم شد. دوباره عده یی که اندکی شهرتی پیدا کرده بودند خطرناک تلقی شدند و اما بقیه یی که اولین و دومین کتاب هاشان را چاپ می کردند، فقط کافی بود تکه هایی و جمله هایی از کارهاشان حذف شود. اما این عده انگشت شمار نبودند. آن قدر زیاد بودند که می شد گفت جریان جدیدی از نویسنده گان جوان شکل گرفته است. هر سال پنج یا ده نویسنده ی جوان کتاب هاشان مطرح می شد و جایزه می بردند و پرفروش می شدند و بعضی ناشران هم مثل نشر چشمه از کارهاشان استقبال می کردند. روی خوش نشان دادن نشر چشمه به آثار جوان ترها برای خودش هم شهرت بیش تر و تولید انبوه تر به همراه آورد. جایزه  های تک و توک هنوز موجود هم مکمل بروز این جریان شده بودند. اما آیا این جریان جدید که به خصوص در عرصه ی رمان داشت کارهایی را عرضه می کرد که مخاطبینی را پیدا می کرد و می ساخت برای ادبیات، خوشایند مسئولین حوزه ی کتاب و کلا فرهنگ هم بود؟ طبعا نه. چون هر روز سانسور بیش تر شدت گرفت و جایزه ها یک به یک تهدید شدند و ناشران این چنین کتاب هایی امتیازهای منفی گرفتند و تا آن جا پیش رفتند که چند تایی لغو مجوز شدند و سرآخر هم مهم ترین ناشر داستان، یعنی نشر چشمه به این وضع دچار شد.
اما چرا مسئولین حوزه ی کتاب این کارها را کردند و می کنند؟ به گمان من در درجه ی اول به خاطر این که از ساختن جریانی که مبلغ فرهنگی آن ها باشد ناتوان ماندند. نه به این خاطر که از کنار حوزه ی هنری و ارشاد هیچ نویسنده ی قابلی درنیامده بود. به این خاطر که هر کدام اسم و رسمی پیداکردند، ترجیح دادند مبلغ خودشان و ادبیات باشند و نه یک گروه و جریان فکری و سیاسی. این ها که بعضی شان زمانی موافق و عامل سیاست های حذفی بودند، دیدند که کاری از این طریق پیش نمی رود. پس یا مخالف این حذف شدند و یا دست کم تبلیغ برای حذف غیرخودی ها را کنار گذاشتند. به خصوص که می دیدند هر دوره آدم های جدیدی سر کار می آیند و ایده های جدیدی دارند که گاهی خود این ها هم در آن جایی ندارند. تبلیغ برای کتاب هایی مثل "دا" که نویسنده ی معروفی نداشتند و بعضی کتاب های دیگر که جایزه های اصلی دولتی را هم در چند سال اخیر برده اند و اما شهرت چندانی پیدا نکرده اند، باعث نشده (دست کم هنوز) که این مسئولان جریانی را که می خواهند راه انداخته باشند. درست است که از نزدیک به ده سال پیش مشغول سرمایه گذاری جدید هستند، اما ادبیات حوزه یی نیست که به این زودی ها جواب بدهد. همان طور که سرمایه گذاری های سی و بیست سال پیش هم چندان نتیجه ی قابل توجهی که ایشان می خواستند نداشته است. آیا بعد از این خواهد داشت؟ طبعا نه آن قدر که آقایان انتظار دارند. چون کسانی هم که از این سرمایه گذاری ها نتیجه شوند، ناگزیر کسانی خواهند بود که درک درست تر و به گمان من والاتری از ادبیات و داستان خواهند داشت، که چیزی نیست جز دوری از تبلیغات سیاسی برای حذف دیگران و ناگزیر پای بند ادبیات و زنده گی خواهند بود و نه این یا آن جریان سیاسی یا حتا فرهنگی. نتیجه چه خواهد شد؟ دوباره دست مسئولان خالی خواهد ماند. چرا؟ چون نگاه شان به ادبیات غلط است و این همه سال بعد از داشتن قدرت و مسئولیت بیگانه مانده اند با ذات ادبیات، که تبلیغ گر افکار و سیاست های دیگری و حتا خود نویسنده هم نیست. چیزی است فراتر حتا از خودآگاه نویسنده و حاصل دانسته ها و ندانسته ها و تجربه های کرده و نکرده ی او. پس چه طور در خدمت این فکر و آن هدف باشد و خوب هم باشد و حقیقی و حامل حقیقت زنده گی هم باشد؟
گرچه تجربه ی سال های گذشته نشان داده که فایده ندارد از آقایان بخواهیم به جای سدشدن در برابر جریان های ادبی و غیر آن (و به خصوص داستان نویسی امروز ایران)، در کنارش بایستند و با همه ی کوتاه و بلندی ها و خوب و بدهاش، به آن فخر کنند و آن را از خودشان و خودشان را از آن بدانند. اما من باز همین را از آقایان می خواهم. چون هیچ کدام مان چاره یی جز این نداریم و راهی جز این نیست. اما این را هم می توانم بگویم به ایشان که، حذف این همه نویسنده و کارهاشان و ناشرهاشان جز لاغرکردن فرهنگ ما، جز افسرده و راندن فرهنگیان ما، و جز بازترکردن عرصه برای فرهنگ خارجی، و سرآخر درست کردن ناراضیان بیش تر، سودی ندارد. به جای سرمایه گذاری روی این کارهای سلبی، سرمایه گذاری بیش تری کنید روی زیرساخت ها و امکانات فرهنگی و کسی را حذف نکنید، آن وقت خواهید دید که خودبه خود جریان هایی هم که دست کم نزدیکی های فرهنگی بیش تری با شما دارند به وجود خواهند آمد و از شما گریزان نخواهند شد. البته طبعا به شرطی که ازشان نخواهید مدام به حذف دیگران فکر کنند و فکر کنند که اگر عده یی از نویسنده ها نباشند و کتاب هاشان نباشد، آن وقت آن ها میدان دار خواهند بود. چون چنین نخواهد شد و به جای آن هایی که فقط می خواهند در نبود دیگران به شهرت برسند، نویسنده گان خارجی و کتاب هاشان مطرح خواهند شد و سرآخر ما چیز زیادی برای گفتن در مقابل انبوه کارهای ترجمه و اندیشه های دیگران نخواهیم داشت. آن که دیگران را حذف می کند، لابد از حذف خود نگران است. حذف نویسنده و کتاب و ناشر برگزیده شما را برگزیده ی کتاب خوان ها نخواهد کرد، هر چه قدر هم که به خودتان جایزه بدهید و تقدیر کنید و سرمایه خرج کنید. 

سرچشمه گرفته از وبلاگ حسین سناپور

۱۳۹۱ خرداد ۲۱, یکشنبه

باز يك گوشه كنارهايي نادیده باقی می‌ماند

http://nevaak.com/wp-content/uploads/2011/11/%D8%B3%D9%86%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1.jpg 

حسين سناپور معتقد است: ادبيات داستاني ما در دهه‌های پیش به روستا‌ها بيش‌تر از شهرها پرداخته است؛ اما در یکی دو دهه‌ی اخير، شهرها اهمیت بیش‌تری در داستان‌ها پیدا کرده‌اند.
اين داستان‌نويس و پژوهشگر داستان در گفت‌وگو با ما، درباره‌ي نمود مكان در ادبيات داستاني معاصر عنوان كرد: مكان‌هاي شهری در خيلي از آثار ادبيات ما نمود داشته‌اند. اهواز در آثار احمد محمود، اصفهان در آثار هوشنگ گلشيري، محمدرحیم اخوت و علی خدایی و تهران در آثار خود من، اميرحسن چهلتن، محمدحسن شهسواری، ناهید طباطبایی و خیلی‌های دیگر آمده است. روستاها هم كه معمولا جای معروف و شناخته‌شده‌اي نیستند، در آثار نویسنده‌های زیادی چون محمود دولت‌آبادي، علي‌اشرف درویشیان، امین فقیری، غلامحسين ساعدی و دیگران آمده‌اند.
او در ادامه گفت: البته ما به همان اندازه كه داستان و رمان داريم، به همان اندازه هم گوشه و كنار ايران را توصيف كرده‌ايم. در برخي از داستان‌ها فضاها خصوصي‌تر و بسته‌تر است. در داستان‌هاي رئاليستي و آثاري كه جنبه‌هاي اجتماعي بيش‌تري دارند، انتظار مي‌رود بتوانيم مكان دوروبرمان را ببينيم و اين اتفاق در بيش‌تر آثار جدی ما افتاده است. البته در برخي از داستان‌ها هم لازم نيست مكان پررنگ شود. از آن‌جا كه نویسندگان بیش‌تری این سال‌ها در شهرهای بزرگ و بخصوص تهران، زندگی می‌کرده‌اند، تهران و یکي دو شهر بزرگ مثل اصفهان و شیراز، بیش‌تر در این سال‌ها در ادبیات داستانی‌مان هم دیده می‌شوند. اما در گذشته هم رمان‌هایی بوده‌اند مثل «سفر شب» نوشته‌ي بهمن شعله‌ور، که گوشه‌هايي از تهران را مي‌شود در آن‌ها ديد.
سناپور همچنين عنوان كرد: مكان در داستان مهم است؛ اما گاه مكان‌ها بيروني و اجتماعي هستند و گاه خصوصي‌تر‌ند و داستان در يك آپارتمان اتفاق مي‌افتد. براي مثال، در داستان‌هاي ريموند كارور نمي‌توانيد انتظار داشته باشيد فضاي آمريكا را ببينيد؛ چون داستان‌هایش بیش‌تر زير سقف یک آپارتمان اتفاق مي‌افتد. يا در آثار ويليام فاكنر، شهرستان‌ها ديده مي‌شوند. يعني پرداختن به مكان به اين بستگي دارد كه داستان كجا اتفاق مي‌افتد. اين حكم كلي نيست كه بگوييم بايد شهرها را حتما در داستان‌ها ديد. مثلا شهرهایی که كم‌تر نویسنده پرورش داده‌اند، یا دست کم نویسنده‌های خوب کم‌تر پرورش داده‌اند، کم‌تر هم در داستان‌نویسی‌مان حضور داشته‌اند. من حالا شهر خاصی را نام نمی‌برم؛ چون ممکن است داستان‌هایی در آن مکان‌ها بوده که من نخوانده باشم؛ اما خود خواننده‌ها حتما می‌دانند که حتا بعضی از شهرهای بزرگ ما یا اصلا داستانی نداشته‌اند و یا داستان مشهوری نبوده که آن شهرها را هم به نوعی ثبت و مستند کند.
او در پاسخ به اين‌كه به عنوان نمونه در کدام داستان‌ها مي‌توان تصويري از ايران و تهران را ديد، گفت: در «سووشون» سيمين دانشور شيراز و مناطق اطراف آن را مي‌بينيم. در «جن‌نامه» و «کریستین و کید» هوشنگ گلشيري اصفهان را مي‌شود ديد، يا در كارهاي محمود دولت‌آبادي مناطق روستايي خراسان، در «همسايه‌ها»ي احمد محمود اهواز و در «داستان يك شهر» محمود بندر لنگه ديده مي‌شود. به هر كار خوبي كه نگاه كنيد، به مكان به خوبي پرداخته شده است.
اين نويسنده در ادامه خاطرنشان كرد: در داستان‌هاي ما به روستاها بيش از شهرها پرداخته شده است؛ زيرا بسیاری داستان‌نويس‌هامان ریشه‌ی روستایی داشته‌اند. البته روستاها چندان تشخص مكاني ندارند، به خاطر نداشتن مكان‌هاي فرهنگي يا تاريخي مشخص و به همین دلیل، بسیاری از آن‌ها که متعلق به یک منطقه هستد، شبيه به هم‌اند؛ مثلا اغلب روستاهای جنوب یا شمال شبیه به هم‌اند.
او در ادامه درباره‌ي تصوير تهران در آثار داستاني گفت: هر داستانی فقط می‌تواند گوشه‌هایی از تهران را بسازد؛ به همین دلیل هر چقدر هم که از تهران و شهرهای دیگر نوشته شود، باز يك گوشه كنارهايي نادیده باقی می‌ماند.
سناپور در پايان تأكيد كرد: البته طبيعي است كه يك رمان يا داستان همه‌ي يك شهر را نتواند بسازد و مقدار ساخته شدن شهر در هر داستانی برمي‌گردد به رئالیستی بودن، اجتماعی بودن، حجیم بودن، و برجسته بودن نقش شهر در آن داستان.

پادکست سه پنج